EmailPrint

Lịch sử game (Phần 21): Sega vỡ mộng Dreamcast

Dreamcast là máy chơi game chuyên dụng cuối cùng của Sega. Với mục đích thâu tóm thị trường, chiếc console này được thiết kế để thế chỗ PlayStation và Nintendo 64. Nhưng dù được coi là “vượt trước thời đại”, sản phẩm này đã không nạp đủ động lực trước khi PS2 được phát hành sau đó một năm.

Quá trình phát triển

Khi đã đến lúc cần thiết kế thế hệ “hậu duệ” của Saturn, Shoichiro Irimajiri, Chủ tịch mới của Sega, đã tiến hành một bước đi lạ lùng là thuê người ngoài. Ông tìm đến Tatsuo Yamamoto của IBM Austin để đặt vào vị trí lãnh đạo một nhóm kỹ thuật viên phát triển hệ máy mới. Tuy nhiên, nhóm phát triển phần cứng sẵn có do Hideki Sato lãnh đạo không muốn bỏ dở công việc nên đã xuất hiện hai mẫu thiết kế khác nhau.

Nhóm Hideki Sato thiết kế vi xử lý SH4 với chip đồ họa PowerVR do VideoLogic sản xuất (mẫu máy mang mã hiệu Guppy và sau đó là Katana) còn nhóm Tatsuo Yamamoto đến với SH4 bằng chip đồ họa Voodoo 2 của 3Dfx (mẫu máy mang mã hiệu Shark và sau đó là Dural). Nhưng trên thực tế, chiếc máy này chưa bao giờ được đặt tên mã sản phẩm là Dural mà chỉ có nhóm Tatsuo Yamamoto gọi mình là “Dural team”.

Vào năm 1997, Katana được chọn làm định dạng chính thức và đặt lại tên là Dreamcast. Tháng 9 năm đó, hãng 3Dfx tiến hành một vụ kiện chống lại Sega và NEC (sau đó có cả Video Logic), buộc tội họ đã vi phạm hợp đồng mặc dù sau đó mọi chuyện cũng được dàn xếp êm thấm.

Chiếc máy này ngoài bộ tay cầm như các console khác còn hỗ trợ cả bàn phím và chuột. Hãng cũng sản xuất súng ánh sáng, tay vô lăng, đệm nhảy, cần câu cá... để chơi các game tương ứng.

Bước thăng trầm của Dreamcast

Chiếc Dreamcast đầy mơ ước của Sega đã được giới thiệu trước công chúng vào ngày 27/11/1998 ở Nhật Bản, 9/9/1999 ở Mỹ và 14/10/1999 tại châu Âu. Các câu quảng cáo cho máy được hô rất vang, ví dụ như ở Mỹ là “It’s thinking” (Máy đang suy nghĩ), ở châu Âu có câu "Up to 6 Billion Players" (6 tỷ người cùng chơi). Sự mơ hồ của các chiến dịch bán hàng này và sự thiếu vắng các cảnh game chi tiết đã khiến cho Dreamcast lâm vào tình trạng ế ẩm.

Dù vậy, một điều cần ghi nhận là Dreamcast chính là hệ console đầu tiên có hỗ trợ Internet và modem tích hợp để chơi game trực tuyến. Trong thời gian đầu, một kỷ lục là 200.000 máy đã được đặt trước, 500.000 máy được bán ra trong vòng hai tuần (tính cả 225.000 máy bán hết veo trong 24 giờ đầu tiên). Trên thực tế, do tình hình bán chạy trong điều kiện khả năng đáp ứng hạn chế, Sega không thể thỏa mãn các đơn đặt hàng. Hãng khẳng định rằng họ đã thu được 98,4 triệu USD doanh thu cả về phần cứng và phần mềm Dreamcast.

Trước khi tung sản phẩm ra thị trường Mỹ, Sega đã thể hiện rất nhiều tính năng của Dreamcast ở trên khắp nước Nhật. Cũng giống như lần phát hành PlayStation ở Bắc Mỹ, các trò chơi thuộc hàng kinh điển như Soul Calibur, Sonic Adventure, Power Stone và Hydro Thunder đã giúp cho Dreamcast thành công trong năm đầu.

Vào tháng 4/1999, Sega vấp phải rào cản cạnh tranh từ phía Sony khi hãng này giới thiệu con át chủ bài mang tên PlayStation 2 và phát hành máy ở Nhật Bản vào tháng 3/2000. Ngay lập tức, game thủ đổ dồn vào tính năng chơi DVD của máy. Nhà phát hành Electronic Arts cũng bắt tay vào hỗ trợ cho hệ máy mới và chính những trò chơi này càng làm cho PS2 bán chạy. Hơn thế nữa, do Sega không hỗ trợ cho hệ máy cũ Saturn và tính năng tương thích ngược nên sản phẩm game của hãng này càng ngày càng lâm vào tình trạng thảm hại.

Và tình hình càng trở nên bi đát hơn đối với Dreamcast khi Xbox và GameCube ra đời, đánh dấu chấm hết cho “giấc mơ” của Sega.

Ngày 31/1/2001, Sega tuyên bố ngừng sản xuất Dreamcast vào tháng 3 năm đó, mặc dù có đến 50 đến 60 đầu mục trò chơi đang trong quá trình phát triển sắp được tung ra thị trường. Game cuối cùng của hệ máy là NHL 2K2 thuộc dòng thể thao. Tính đến thời điểm Sega quyết định ngừng phát triển Dreamcast thì có khoảng 10 triệu máy đã được bán ra thị trường.

Mặc dù Dreamcast chính thức bị đình sản xuất vào đầu năm 2001, các trò chơi mang tính thương mại vẫn được phát triển và phát hành, nhất là ở Nhật Bản. Nhiều người nghĩ rằng Ikaruga, trò chơi bắn súng trên máy thùng rất được yêu thích do hãng Treasure phát hành, là “bài ca thiên nga” của Dreamcast. Các game chưa được phát hành nhưng đã bị hack như Propeller Arena và  Half-Life cũng tràn ngập thị trường vì những chuyên gia giải mã chương trình như nhóm Echelon. 24/2/2004 là ngày Sega phát hành Puyo Pop Fever, trò chơi cuối cùng cho hệ máy Dreamcast, mặc dù còn có rất nhiều game của bên phát triển thứ ba đang trong giai đoạn tung ra thị trường như Trizeal (tháng 4/2005).

Dù có tuổi thọ ngắn ngủi (11/1998-3/2001), Dreamcast vẫn là một trong những console được đánh giá cao nhất vì có lượng trò chơi khá ấn tượng. Mặc dù Dreamcast bị ngừng sản xuất chính thức hồi đầu năm 2001, Sega vẫn tiếp tục "mở lò" một thời gian ngắn sau đó do thị trường có nhu cầu, chủ yếu đáp ứng cho các fan “ruột” hoặc người thích sưu tập.

Vào ngày 16/2/2006, Dreamcast bất ngờ “tái xuất giang hồ” qua kênh phân phối trực tuyến Sega Direct của Nhật Bản. Đây là một gói sản phẩm bao gồm chiếc Dreamcast đã được đổi mới một chút ít, một thẻ điện thoại di động và trò chơi bắn súng 2D Radilgy và sau đó là Under Defeat. Nếu đợt ra quân này thành công, có thể các trò chơi Ikaruga, Castle of Shikigami 2 và Chaos Field của máy cũng được phát triển cho GameCube và PlayStation 2.

Công nghệ GD-ROM bị hack thảm hại

Dreamcast sử dụng một định dạng độc quyền có tên GD-ROM hay còn gọi là GigaDisc để tránh các hoạt động làm giả (mặc dù công nghệ nói chung đều giống như CD-ROM). Tuy nhiên, ngay lập tức loại đĩa này đã bị hack. Những tay làm giả không chỉ sao chép game mà còn có thể phát tán các đĩa game này trước khi bản chính thức được phát hành. Lỗ hổng chính là mã boot đĩa CD trong BIOS của Dreamcast có thể kích hoạt các chức năng đa phương tiện (gọi là Mil-CD) cho các loại CD nhạc trên thị trường Nhật Bản, tạo điều kiện cho giới hacker lợi dụng. Sau này hỗ trợ Mil-CD đã bị gỡ bỏ khỏi bản Dreamcast cuối cùng, nhưng tới lúc đó, sự sao chép lậu đã diễn ra quá phổ biến và đây được coi là lý do chính gây ra thất bại của hệ máy này.

Ổ đĩa quang của Dreamcast hoạt động theo chế độ CAV (Constant Angular Velocity- tốc độ góc không thay đổi), quay đĩa với tốc độ không đổi và không phụ thuộc vào vị trí của mắt đọc laser. Đặc điểm này khác với ổ CD-ROM thông thường. CD-ROM quay đĩa theo chế độ CLV (Constant Linear Velocity- tốc độ tuyến tính không đổi), chậm dần khi mắt laser di chuyển ra xa tâm đĩa. Sở dĩ có chế độ CLV là do vùng dữ liệu trên đĩa trở nên rộng hơn khi đĩa chạy và dữ liệu ở vòng ngoài di chuyển qua mắt laser với tốc độ nhanh hơn khi ở vòng trong. Do đó, để nhận được dữ liệu với tốc độ không đổi, ổ đĩa phải giảm tốc độ của đĩa xuống khi vòng dữ liệu trở nên lớn hơn. Nhưng vì ổ của Dreamcast chạy theo chế độ CAV nên khi có khoảng trống trên đĩa, các tay sao lậu game sẽ làm đầy chiếc đĩa bằng cách để một khoảng trống dữ liệu ở vòng trong. Khi sao chép, dữ liệu sẽ bị đẩy về phía ngoài đĩa, giả làm kết cấu GD-ROM thật. Chúng thực hiện việc này vì CD được ghi theo chế độ CLV và Dreamcast sẽ không đọc được với tốc độ cao khi dữ liệu nằm sát vòng trong của đĩa. Vì vậy, dữ liệu cần đặt ở gần vòng ngoài để tăng tốc độ tải. Một số đĩa game không có đặc điểm này do chúng cần một khoảng trống và mất thời gian tải lâu hơn, khiến cho hình ảnh, âm thanh bị vỡ.

Một điều đáng chú ý là làm cách nào mà người ta có thể sao các trò chơi trên một đĩa GD-ROM (dung lượng tới 1,2 GB) sang một CD-R chỉ khoảng 700 MB. Thực ra, nhiều trò chơi không sử dụng hết dung lượng tối đa của một đĩa GD-ROM và do đó có thể đưa vào đĩa CD-R mà không phải chỉnh sửa. Còn đối với những trò chơi có dung lượng lớn hơn, giới hacker thường áp dụng phương pháp phổ biến là giảm tốc độ dữ liệu của các đoạn hình ảnh và âm thanh để chúng tốn ít không gian đĩa(downsample).

Thiên Bình

Còn nữa