EmailPrint

Lịch sử game (Phần 3): Ngày vàng của máy điện tử 'xèng'

Thời kỳ hoàng kim của các loại game trên máy thùng được các chuyên gia xác định là từ năm 1978, khi các game màu đầu tiên xuất hiện và loại máy điện tử 'xèng' trở nên phổ biến, cho đến giữa thập kỷ 80.  

Ngành kinh doanh phát đạt 

Vào đầu thập kỷ 80, công nghệ sản xuất game cho máy thùng đã trở nên "tinh tế" và đủ sức mang lại đồ hoạ và âm thanh chất lượng tốt, tuy nhiên vẫn còn khá "cơ bản" (chưa có những hình ảnh "thực như cuộc sống" và hình ảnh chuyển động toàn bộ; chỉ một số có lồng giọng nói). Thành công của game loại này là dựa trên tính đơn giản và sự giải trí nhẹ nhàng. Có lẽ đây chính là lý do tại sao những trò chơi này đến nay vẫn tiếp tục làm người chơi yêu thích cho dù công nghệ hiện đại đã vượt xa hơn rất nhiều.

Có thể nói giai đoạn này đã chứng kiến sức sáng tạo mạnh mẽ trong kỹ thuật và thiết kế game thùng. Các trò chơi được viết dưới nhiều thể loại mặc dù các nhà phát triển phải làm việc trong tình trạng bị hạn chế về khả năng xử lý của máy. Game "xèng" đã phát triển rộng khắp trên Bắc Mỹ và Nhật Bản.

Vào thời điểm này, game thùng đã bắt đầu xuất hiện trong các siêu thị, quầy bán rượu, trạm xăng và nhiều điểm bán lẻ khác để thu hút người chơi. Và tầng lớp thanh thiếu niên đã thực sự mê mẩn vì nó.

Có lẽ những công ty sản xuất game thùng thành công nhất của thời kỳ này là Namco (đặc biệt ở Nhật Bản) và Atari Games (nhất là ở Mỹ). Những công ty đáng chú ý khác là Nintendo, Midway Games, Capcom, Cinematronics, Konami, Sega, Taito, Williams, và SNK.

Công nghệ mới

Máy chơi game thùng bắt đầu có động lực phát triển vào cuối thập kỷ 70, với những trò chơi phổ biến như Space Invaders (năm 1978) và Asteroids (năm 1979). Đến năm 1980, với sự xuất hiện của  Pac-Man, Centipede, Defender... loại hình giải trí này đã gặt hái được thành công vang dội do bộ xử lý trung tâm của máy cho phép các nhà phát triển làm được nhiều điều phức tạp hơn các trò chơi theo công nghệ analog trước đó như Pong của Atari (năm 1972).

Trong thời kỳ này, các nhà phát triển game đã thí nghiệm với những phần cứng mới, tạo ra các trò chơi có sử dụng những đường hiển thị vector (vector display) sắc nét hơn so với hiển thị điểm (raster display) được sử dụng trước đó. Hiển thị vector là sự thể hiện hình ảnh bằng các điểm, đường thẳng, đường cong và hình đa giác; trong khi đó hiển thị điểm là sự thể hiện hình ảnh bằng các điểm ảnh (pixel) nên trông không "hấp dẫn" bằng.

Một số game dùng kỹ thuật hiển thị vector đã trở thành những "cú hit", ví dụ như Battlezone và Tempest năm 1980 hay Star Wars năm 1983. Tất cả những game này đều của hãng Atari. Tuy nhiên, công nghệ vector không được những hãng sản xuất game thùng thích do chi phí chỉnh sửa hiển thị vector cao.

Các nhà phát triển cũng thử tay với các loại đầu đĩa laser để tạo ra hình ảnh động có chất lượng tốt. Game đầu tiên khai thác công nghệ này là Dragon Lair (1983) của hãng Cinematronics với 3 năm lao động. Các đĩa laser này dựa trên công nghệ LaserVision, sự kết hợp giữa hai hệ thống Disco-Vision của MCA và Video Long Play của Phillips. Đối với những trò chơi tương tác, đĩa dùng định dạng CAV và mỗi rãnh tròn trên đĩa lưu một khung video; mỗi mặt đĩa chứa được 54.000 khung hình. Những đĩa laser đầu tiên chỉ thu âm thanh analog, còn thế hệ đĩa quang sau này chứa các rãnh âm thanh analog và cả kỹ thuật số nữa.

Khi mới phát hành, đĩa laser đã gây ra một "sự kiện" thực sự, nhưng sau đó không được ưa chuộng nữa do các trò chơi khiến người tham gia phải ghi nhớ các chuỗi chuyển động hơn là tương tác với chúng.

Những bộ điều khiển mới đã xuất hiện trong một số game, nhưng nút bấm và cần điều khiển vẫn được các nhà sản xuất ưa chuộng. Hãng Atari đã giới thiệu loại "bi điều khiển" để bạn lăn và di chuyển trong game Football hồi năm 1978 (bạn vẫn có thể gặp loại "bi" này trong các quán điện tử xèng ở Hà Nội). Một vô lăng giống như thật đã được đưa vào Spy Hunter để người chơi có thể lái xe và thực hiện những nhiệm vụ gián điệp của mình. Ngoài ra, Nintendo cũng giới thiệu Hogan's Alley với loại súng ánh sáng có thể nhận biết các điểm sáng trên màn hình ti vi để nhắm tới mục tiêu. Các thiết bị điều khiển khác như bàn đạp trong các trò đua xe và súng ánh sáng hình cung trong Crossbow cũng được sáng tạo trong thời gian này.

Máy chơi game Football có "bi lăn" ở bên cạnh để điều khiển.	Cần điều khiển (joystick) cho game.

Sáng tạo mới trong cách chơi game

Nhận thấy thành công lớn của những trò chơi mới mẻ, hàng chục hãng phát triển đã nhảy vào sản xuất game thùng. Một số chỉ đơn giản là "copy" ý tưởng của Space Invaders và mô phỏng lại nhưng cũng hết sức thành công như Galaxian, Galaga và Gyruss; trong khi một số bắt tay vào thực hiện những ý tưởng mới, những thể loại mới. Sự tiến bộ vượt bậc của phần cứng đã cho phép các game mới "qua mặt" kiểu chơi bắn súng của những game thời sơ khởi.

Những game như Donkey Kong và Qix đã áp dụng cách chơi mới, trong đó các kỹ năng và việc tính thời gian quan trọng hơn việc bắn càng nhanh càng tốt. Các sáng tạo mới khác như Paperboy của Atari, trong đó người chơi sẽ làm nhiệm vụ giao đúng báo cho khách hàng; Frogger của Sega yêu cầu bạn dẫn các con ếch qua đường phố đông đúc một cách an toàn; Venture của Exidy là một cuộc thám hiểm ngục thất và thu thập báu vật...

Màn hình trò chơi Pac-Man.	Máy thùng chơi game Pac-Man.

Một số trò chơi trong thời kỳ này phổ biến đến nỗi chúng đã đi vào đời sống văn hoá của người dân. Trò chơi Pac-Man được phát hành năm 1980 đã tạo nên một "cơn sốt" thực sự. Được hãng Namco giới thiệu, game là một "hành trình" của một sinh vật tròn xoe có màu vàng đi qua các mê cung, tránh kẻ thù và ăn điểm. Nhiều người mê trò này đến nỗi cứ mỗi giờ là chủ hàng game phải đổ thùng tiền xu ra một lần để tránh tình trạng bị "kẹt" xu bỏ vào để chơi. Pac-Man đã đi vào các phim hoạt hình, đồ ăn cũng mang nhãn hiệu Pac-Man và nhất là bài hát nhạc pop mang tên Pac-Man Fever đã ra đời. Có thể nói, vượt qua những trò chơi khác, Pac-Man đã trở thành một biểu tượng của ngành game trong thập niên 80.

Sự phổ biến của game game "xèng" đã lan toả tới mức những cuốn sách hướng dẫn "chiến thuật" chơi đã ra đời. Những cuốn "cẩm nang" này đã thảo luận kỹ lưỡng các mô hình và chiến lược cho từng game, trong đó có nhiều phiên bản khác nhau, đến độ rất ít hướng dẫn game "xèng" sau này có thể vượt qua được.

Ngày vàng của máy chơi game thùng cũng chứng kiến trò chơi "xèng" đầu tiên được một phụ nữ sáng tạo nên. Đó chính là Centipede, do Dona Bailey, thiết kế. Người tham gia sẽ "hoá thân" vào một sinh vật đứng ở dưới màn hình, dùng "bi điều khiển" để di chuyển sinh vật này và bắn laser vào những con rết đang bò xuống từ trên màn hình và đi xuyên qua một rừng nấm.

Máy thùng chơi Centipede do phụ nữ sáng tạo ra.	Trò chơi Centipede.

Dưới đây là một số sự kiện khác diễn ra trong thời kỳ này:

Năm 1979 xuất hiện máy chơi game cầm tay được sản xuất theo công nghệ chụp ảnh giao thoa có tên Cosmos. Do kỹ thuật chụp ảnh 3 chiều chỉ phục vụ cho yêu cầu mỹ thuật và không đưa vào quá trình chơi nên Cosmos chưa bao giờ được phát hành.

1980 là năm quân đội Mỹ đã bắt đầu dùng game với mục đích huấn luyện. Với phiên bản mới của trò chơi bắn súng góc nhìn người thứ nhất Battlezone do hãng Atari phát hành, các binh sỹ có thể "ngồi" trên một chiếc xe tăng để ngắm bắn mục tiêu.

Năm 1981 chứng kiến một người đàn ông chết vì đau tim trong khi chơi trò Berserk.

Cùng năm này tờ tạp chí đầu tiên về game có tên Electronic Games do Arnie Katz và Bill Kunkel phát hành tại Mỹ.

Trò chơi trên máy thùng vẫn được ưa chuộng cho đến ngày nay, cho dù đã nhường chỗ cho các loại game trên PC và các loại máy chuyên dụng từ giữa những năm 80. Còn tại Hà Nội, nếu muốn thưởng thức cảm giác vui vẻ với "điện tử xèng", bạn có thể đến các trung tâm bên cạnh công viên Thống Nhất, Starbowl trên đường Phạm Ngọc Thạch hay siêu thị Vincom.

Thiên Bình

Còn nữa